Konu: Sigortalı aracın zarar verdiği üçüncü kişiye ait araçta bulunan eşyaların hasarının, kusurlu tarafın Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) kapsamında tazmin edilip edilemeyeceğinin yargı kararları ışığında incelenmesi.

1. Giriş

Bu yazı, trafik kazası sonucu kusurlu aracın ZMMS poliçesinin, zarar gören üçüncü kişiye ait araç içerisindeki eşyalarda meydana gelen hasarı karşılayıp karşılamadığına ilişkin hukuki soruyu analiz etmektedir. İncelenen yargı kararları, bu konuda yeknesak bir uygulama olmadığını, ancak özellikle üst derece mahkemelerinin benimsediği baskın bir görüşün varlığını ortaya koymaktadır. Temel hukuki tartışma, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 85. ve 91. maddelerindeki genel teminat kapsamı ile 92. maddesindeki teminat dışı hallere ilişkin istisnanın nasıl yorumlanması gerektiği üzerinde yoğunlaşmaktadır.

2. Ana Bulgular

Baskın Görüş (Tazminat Talep Edilebilir): Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının desteklediği baskın görüşe göre, kusurlu aracın ZMMS poliçesi, zarar verdiği üçüncü kişiye ait araçtaki eşya hasarını poliçe limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Bu görüş, KTK’nın 92. maddesindeki “taşınan eşya” istisnasının, sadece ZMMS poliçesi yapılan sigortalı aracın kendi içinde taşıdığı eşyalar için geçerli olduğunu kabul etmektedir.
Azınlık Görüşü (Tazminat Talep Edilemez): Bazı ilk derece mahkemesi kararlarında ise KTK’nın 92/e bendindeki “Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar” hükmünün geniş yorumlandığı ve kazaya karışan tüm araçlardaki eşya hasarlarını teminat dışı bıraktığı kabul edilmektedir. Bu görüşe göre, zarar gören araçtaki eşya hasarı ZMMS kapsamında değildir.
Tazminatın Ön Koşulları: Her iki görüşten bağımsız olarak, tazminat talebinin geçerliliği için evrensel ön koşullar bulunmaktadır:

Kusur: Sigorta şirketinin sorumluluğu, sigortalı araç sürücüsünün kazadaki kusur oranıyla sınırlıdır. Sürücünün kusursuz olduğu durumlarda ZMMS teminatı devreye girmemektedir.
Poliçe Limiti: Tazminat, poliçede belirtilen maddi hasar teminat limiti ile sınırlıdır. Araç hasarı gibi diğer zararların ödenmesiyle limitin tükenmesi halinde, eşya zararı için sigortacıdan ek bir ödeme talep edilemez.
Üçüncü Kişi Sıfatı: Zarar görenin, sigortalı araç işletenine göre “üçüncü kişi” sıfatını taşıması gerekmektedir.

3. İnceleme ve Değerlendirme

A. Tazminat Talebinin Hukuki Dayanakları

İncelenen kararların çoğunluğu, ZMMS’nin üçüncü kişilerin malvarlığına verilen zararları kapsadığı yönündedir. Bu görüşün temel dayanakları şunlardır:

KTK Madde 92/e’nin Dar Yorumlanması: Bu konudaki en net ve yol gösterici karar, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi tarafından verilmiştir. Mahkeme, KTK’nın 92. maddesindeki istisnanın kapsamını net bir şekilde çizmiştir: “sigorta teminatı dışında kalan taşınan eşya, ZMSS yapılan araçta taşınan eşyaya ilişkindir. Yoksa, ZMSS yapılan aracın bir başka araca çarpması sonucu o araçta taşınan eşya zarar görmüşse limitler çerçevesinde bu eşyaya gelen zarardan ZMSS sigortacısı sorumlu olacaktır.” (bam-Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, 2022/1203 E., 2025/1582 K.)Bu yorum, ZMMS’nin temel amacı olan üçüncü kişileri koruma fonksiyonuyla uyumludur. Sigortalı, kendi aracındaki eşyaların zararını kasko gibi farklı poliçelerle teminat altına alabilirken, kusuruyla zarar verdiği üçüncü kişinin eşya hasarından ZMMS kapsamında sorumlu olmalıdır.
“Bir Şeyin Zarara Uğraması” İfadesinin Geniş Kapsamı: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve çok sayıda ilk derece mahkemesi kararı, KTK’nın 85/1. maddesindeki “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa” ifadesine atıf yapmaktadır. Bu ifadenin, araç hasarının yanı sıra araç içindeki eşyalar gibi diğer malvarlığı unsurlarını da kapsadığı kabul edilmektedir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2011/191 K.; ilkDerece-Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2019/437 E.).
Gerçek Zarar Kavramı: Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, ZMMS’nin “kazaya uğrayan karşı araçtaki gerçek zararlardan” sorumlu olduğunu belirtmiştir (2013/3317 E., 2013/7594 K.). Araçtaki eşyaların hasar görmesi, kaza ile doğrudan illiyet bağı bulunan “gerçek bir zarar” olarak nitelendirilebilir ve bu kapsamda teminat altında sayılmalıdır.

B. Tazminat Talebinin Sınırları ve Şartları

Talebin kabul edildiği durumlarda dahi, sigortacının sorumluluğu mutlak değildir. İncelenen kararlar, aşağıdaki sınırlamalara dikkat çekmektedir:

Kusur Şartı: Neredeyse tüm kararlarda, sigortacının sorumluluğunun sigortalı sürücünün kusuruyla orantılı olduğu vurgulanmıştır. İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi kararında belirtildiği gibi: “Davalı sigorta şirketinin zarardan sorumlu tutulabilmesi için kazaya karışan sigortaladığı aracın sürücüsünün kazada kusuru olmalıdır.” (2021/819 E., 2024/155 K.). Sigortalı sürücünün kusursuz olduğu durumlarda, ZMMS poliçesinden herhangi bir tazminat talep edilemez.
Poliçe Limiti: ZMMS, poliçede belirtilen maddi teminat limitiyle sınırlı bir sorumluluk sigortasıdır. Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi kararında olduğu gibi, araç hasarı ve diğer masraflar için yapılan ödemelerle poliçe limiti tükenmişse, eşya zararı için sigorta şirketinin ek bir sorumluluğu kalmamaktadır (2022/745 E., 2025/150 K.).

4. Sonuç

Sigortalı aracın zarar verdiği üçüncü kişiye ait araçta bulunan eşyaların hasarı sebebiyle, kusurlu tarafın ZMMS sigortasından tazminat talep edilip edilemeyeceği konusunda yargı kararları arasında farklılıklar bulunmakla birlikte, baskın ve üst derece mahkemelerince de onanan görüş, bu tür zararların ZMMS teminatı kapsamında olduğu yönündedir.

YARGITAY 17. HUKUK DAİRESİ, E. 2014/11728 K. 2014/9929 T. 24.06.2014 Daire:

“Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü

– K A R A R –

Davacı vekili; müvekkili şirketin dava dışı alları kendi aracı ile taşırken davalıya zorunlu mali mesuliyet sigortası ile sigortalı aracın arkadan çarpması suretiyle taşınan emtiada ve araçta hasar meydana geldiğini, kazada kusurun davalı sigortacısına ait olduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 11.285,40 TL alacağın 23.02.2010 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, zorunlu mali mesuliyet sigortası genel şartlarının, sigorta dışında kalan haller başlıklı 3.maddesinin b bendi uyarınca, zarar görenlerin beraberinde bulunan bagaj ve benzeri eşya dışında araçta veya römorklarda taşınan eşyanın uğrayacağı zararlardan dolayı işletene karşı ileri sürülecek taleplerin sigorta koruması kapsamı dışında kaldığını savunarak davanın reddini istemiştir. Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; genel şartlardaki anılan düzenlemenin, sigortalanan araç üzerinde bulunan bagaj ve yük için olduğu, üçüncü şahıslara ait olup başka araçlarda bulunan yük hasarının teminat dışında tutulması söz konusu olmadığı, bu nedenlerle, davalı … şirketinin meydana gelen bu hasardan sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda dökümü yazılı 577,91 TL kalan onama harcının temyiz eden davalıdan alınmasına 24.06.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.”

Kaynakça

Yargı Kararları

1. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi – 2022/1203 – 2025/1582 – 17.07.2025

2. Yargıtay – 17. Hukuk Dairesi – 2014/14712 – 2017/575 – 26.01.2017

3. Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi – 2019/334 – 2022/753 – 10.10.2022

4. Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi – 2022/760 – 2023/693 – 24.05.2023

5. Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi – 2021/473 – 2022/599 – 10.10.2022

6. Yargıtay – Hukuk Genel Kurulu – – – 2011/191 – 15.04.2011

7. İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi – 2021/969 – 2022/610 – 08.09.2022

8. Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi – 2022/231 – 2023/845 – 13.11.2023

9. Yargıtay – 17. Hukuk Dairesi – 2010/4145 – 2010/7306 – 27.09.2010

10. Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi – 2021/736 – 2023/433 – 15.06.2023